Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi

Duygu Özay
6 Nisan 2026

EDİNİLMİŞ MALLARA KATILMA REJİMİ

Türk Medeni Kanunu’na göre, eşler arasında aksi kararlaştırılmadıkça uygulanan yasal mal rejimi, edinilmiş mallara katılma rejimidir. Bu rejim, evlilik birliği devam ederken eşlerin elde ettiği malvarlığı değerlerinin hangi eşe ait sayılacağı ve evlilik sona erdiğinde bu malların nasıl paylaşılacağına ilişkin kuralları düzenler. 1 Ocak 2002 tarihinde yürürlüğe giren Türk Medeni Kanunu ile birlikte Türkiye’de temel mal rejimi olarak kabul edilmiştir. Boşanma davalarında en çok merak edilen konulardan biri, evlilik içinde alınan malların nasıl paylaşılacağıdır. Ev, araba, birikim, altın, bilezik, düğün takıları ve hatta bazı alacaklar bu tartışmanın içine girebilir. Uygulamada birçok kişi, “Evlilik içinde alınan her şey yarı yarıya bölünür” diye düşünür. Oysa hukukta mesele bu kadar basit değildir.

Türk Medeni Kanunu’nda yer alan 2 madde, malların paylaşımı konusunda çok önem arz etmektedir. Bunlardan biri 222.maddedir. Madde, “aksi ispat edilmedikçe bir eşin bütün malları edinilmiş maldır” demektedir. Bir diğer önemli madde ise, 235.maddedir. Bu maddenin 1.fıkrası değerleme anını söyler ve “tarafların boşanma davası açıldığı tarihteki mal varlıkları kural olarak tasfiyeye girmektedir” der.

Edinilmiş mallara katılma rejiminde eşler birbirinin edinilmiş mallarına katılır ve evlilik birliği içerisinde edinilen malların hepsi kural olarak edinilmiş mal kabul edilir. Davacı bunu iddia etmekle yükünü kendinden atmaktadır fakat davalı bunun edinilmiş mal olmadığını, kişisel mal olduğunu ispat etmek zorundadır.

Katılma rejiminde, her iki taraf mal varlığı üzerinde yarı yarıya haklara sahip olduğuna ve kişisel mal olmayan bütün mallar edinilmiş mal olup tasfiyeye gireceğine göre, ilk önce kişisel mallar nelerdir bunları bilmemiz gerekmektedir. 220.madde sınırlı sayıda bir yöntem belirleyerek kişisel malları 4 bend olacak şekilde sıralamıştır. Yorum yoluyla bunu 5 bend haline getirmemiz mümkün değildir.

KİŞİSEL MALLAR

1.Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya (sadece bir eşin kullandığı giysileri, saati, çantası, spor alet ve malzemeleri, fotoğraf makinası, hobi olarak topladığı koleksiyon eserleri gibi),

2.Mal rejiminin başlangıcında (bekarlık döneminde) eşlerden birine ait bulunan veya bir eşin sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği mal varlığı değerleri,

3.Manevi tazminat alacakları,

4.Kişisel mallar yerine geçen değerler (Miras yoluyla gelen bir tarla satıldı ve parasıyla araba alındı, başka hiç bir para eklenmedi. Tarlanın yerine araba geçmesi gibi)

Bunların içerisinde yargıtayın sık sık görüş değiştirmesi sebebiyle sorun yaratan konu ziynet eşyalarıdır.

ZİYNET EŞYALARI KİME AİTTİR?

*Yargıtay'ın uzun yıllardır devam eden uygulaması, "aksine bir anlaşma ya da örf ve adet kuralı yoksa, düğünde kim tarafından hangi eşe ne verilirse verilsin, ne takılırsa takılsın bunların hepsi kadına bağışlanmış sayılır ve artık kadının kişisel malı kabul edilir" görüşüydü. (Düğünde arkadaşları damada 100$ takmış olsalar bile, bunun kadının olması gibi)

*HGK 04.03.2020 tarihli kararında, yukarıdaki bu uygulamaya bir son vermeye çalıştı ve yine "aksine bir anlaşma ya da örf ve adet kuralı yoksa, düğünde erkeğe takılan takılar erkeğin, kadına takılan takılar kadının, herhangi birine ait olmayanlar (para, döviz vs.) ise paylı mülkiyet hükümlerine (yarı yarıya) tabidir" dedi.

*HGK 13.04.2021 tarihli kararında tekrar Yargıtay'ın uzun yıllar devam eden uygulamasına geri döndü ve "aksine bir anlaşma ya da örf ve adet kuralı yoksa, düğünde kim tarafından hangi eşe ne verilirse verilsin, ne takılırsa takılsın bunların hepsi kadına bağışlanmış sayılır ve artık kadının kişisel malı kabul edilir" dedi.

*Tekrar eskiye dönülen bu son HGK kararı ile sorunlar artmaya başlayınca, Yargıtay 2.Hukuk Dairesi 04.04.2024 tarihinde bir içtihad oluşturdu ve son noktayı koyarak, "Ziynet eşyalarının paylaşımı konusunda anlaşma var ise paylaşım bu anlaşmaya göre, taraflar arasında anlaşma bulunmadığı takdirde yerel örf ve adetin varlığı iddia ve ispat edilirse bu kuralara göre paylaşım gerçekleştirilir. Bir anlaşma olmadığı gibi, örf ve adet de yoksa erkeğe ve kadına takılan/verilen ve ekonomik değer taşıyan her şey kural olarak kendilerine (kime takıldıysa ona) ait olup, takı sandığı/torbasına konulan ekonomik değer taşıyan şey; kadına ya da erkeğe özgü bir şey ise o cinse verilmiş sayılır, o şeyin her iki cinse özgü olduğu belirlenmişse ortak kabul edilir" dedi.

EDİNİLMİŞ MALLAR

Yasa koyucu kişisel malların neler olduğunu tek tek saymasına karşılık, TMK 219. madde de edinilmiş malların neler olduğunun sadece örneklenmesine imkan vermiştir.

1.Çalışmasının karşılığı olan edinimler (avukatlık ücreti, kıdem tazminatı vs.)

2.Sosyal Güvenlik veya sosyal yardım kurumu ve kuruluşlarının veya personele yardım amacı ile kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler (emekli maaşı, malullük, işten çıkarılma tazminatı vs.)

3.Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar (iş kazası, trafik kazası) -sadece maddi tazminatlar-

4.Kişisel malların gelirleri (kişisel mal kapsamındaki mal varlıklarından elde edilen kira gelirleri, kişisel mal kapsamındaki parasal malvarlığından elde edilen faiz gelirleri vs.)

5.Edinilmiş malların yerine geçen değerler (edinilmiş mal kapsamındaki bir mal varlığının satılarak yerine başka mal varlığının iktisap edilmesi )

SEÇİMLİK MAL REJİMLERİ

Yasa, edinilmiş mallara katılma rejimini yasal rejim olarak belirlemiş olsa da, bunun dışında taraflara aşağıda değineceğimiz üç tane mal rejiminden birini de seçme imkanı vermiştir.

MAL AYRILIĞI : 743 Sayılı Türk Kanuni Medenisi döneminde geçerli olan rejim olmasına rağmen, taraflar yeni Türk Medeni Kanunu dediğimiz 4721 Sayılı Kanun döneminde de bir sözleşme ile mal ayrılığını benimseyebilirler. “Kişisel Mal” kavramı, bu davalar da çok büyük harflerle yazılabilecek bir kavramdır. Öyle olunca da, tarafların kendi adına kayıtlı mallarda tasarruf yetkisi çok büyüktür. O nedenle biz uygulama da eğer taraflar bir mal rejimi sözleşmesi yapıp, edinilmiş mallara katılma rejimini terk edeceklerse, birinci sırada mal ayrılığı rejimini tercih ettiklerini görüyoruz.

MAL ORTAKLIĞI : Burada, mal ayrılığı rejiminin tam tersi söz konusudur. Karı-koca bir el birliği mülkiyeti oluşturur. Haliyle el birliği mülkiyette tek başına bir tasarruf olmayacağı için, her işlem de karı-koca birlikte imza atmak zorundadırlar. Bu nedenle de çok tercih edilmeyen bir rejimdir. Uygulaması yok denecek kadar azdır.

PAYLAŞMALI MAL AYRILIĞI: Ayni paylaşım kuralına ve eşit paylaşım kuralına dayalıdır. Ayni paylaşım kuralı sebebiyle de, edinilmiş mallara katılma rejiminden ayrılır. Dört tane taşınmaz var ise, ikişer ikişer mülkiyetlerinin bölüştürülmesi veya bunların arasında bedel farkı var ise, bedel eklenmek suretiyle yine mülkiyet tasfiyesinin yapılması şeklinde örneklendirebiliriz.

Taraflar, evlenmeden önce, nikah merasimi sırasında veya nikahtan sonra noterden düzenleme veya onaylama şeklinde bir sözleşme ile mal rejimlerini belirleyebilirler. Eşler kendi aralarında adi yazılı olmak üzere bir mal rejimi sözleşmesi yapmış iseler, bu sözleşmenin hukuk nazarında bir mal rejimi sözleşmesi olarak kabul edilmesi söz konusu olmaz. Bu bir geçerlilik koşuludur, ispat koşulu değildir. Karma bir sözleşmenin yapılabilmesi de söz konusu olmamakla, taraflar eğer edinilmiş mallara katılma rejiminden ayrılacak iseler, bir tane rejimi bütün süre boyunca ve bütün mallar için benimsemek zorundadırlar. Seçimlik olan bu mal rejimi sözleşmeleri geçmişe etkili olmazlar, yapıldığı tarihte edinilmiş mallara katılma rejimini sona erdirirler.